AHA و BHA چه تفاوتی دارند؟ راهنمای کامل انتخاب و استفاده

AHA و BHA از شناخته‌شده‌ترین ترکیبات لایه‌بردار توی محصولات مراقبت از پوستن، ولی هرکدوم کار متفاوتی می‌کنن. AHAها مثل اسید گلیکولیک و اسید لاکتیک بیشتر روی سطح پوست اثر می‌ذارن و می‌تونن به بافت، کدری و بعضی مشکلات رنگ پوست کمک کنن. در مقابل، BHA که توی محصولات پوستی معمولاً با سالیسیلیک اسید شناخته می‌شه، چون توی چربی حل می‌شه، برای پوست چرب و مستعد گرفتگی منافذ گزینه‌ی خوبیه. توی این مطلب از ایران هِیرکِر می‌بینیم AHA و BHA دقیقاً چه فرقی دارن، هرکدوم برای چه نوع پوستی مناسب‌ترن، چطور باید استفاده بشن و آیا می‌شه این دو رو با هم توی یه روتین به کار برد یا نه.

اگه می‌خواید جایگاه AHA و BHA رو توی یه روتین کامل مراقبت از پوست بهتر بشناسید، مقاله‌ی بهترین روش برای مراقبت از پوست؛ راهنمای کامل روتین روزانه پوست رو هم بخونید.

AHA چیه؟

AHA مخفف Alpha Hydroxy Acids یعنی آلفا هیدروکسی اسیدهاست؛ گروهی از اسیدها که توی محصولات مراقبت از پوست و لایه‌بردارها زیاد استفاده می‌شن.

از معروف‌ترین انواعش می‌شه به اسید گلیکولیک و اسید لاکتیک اشاره کرد. این ترکیبات با کمک به جدا شدن سلول‌های مرده‌ی سطح پوست، لایه‌برداری رو راحت‌تر می‌کنن.

به همین خاطر، AHAها بیشتر مورد توجه کسایی‌ان که هدفشون بهبود ظاهر پوست کدر، بافت ناهموار، بعضی لک‌ها و نشونه‌های ظاهری پیریه.

انواع رایج AHA

• اسید گلیکولیک (Glycolic Acid): یکی از شناخته‌شده‌ترین AHAها با کاربرد گسترده توی محصولات لایه‌بردار.
• اسید لاکتیک (Lactic Acid): یکی دیگه از AHAهای رایج توی محصولات مراقبت از پوست.
• اسید سیتریک (Citric Acid): توی بعضی فرمولاسیون‌ها کاربرد داره.

BHA چیه؟

BHA مخفف Beta Hydroxy Acid یعنی بتا هیدروکسی اسید. توی محصولات مراقبت از پوست، سالیسیلیک اسید رایج‌ترین ترکیبیه که معمولاً توی این گروه شناخته می‌شه.

سالیسیلیک اسید برخلاف AHAها توی چربی حل می‌شه؛ همین ویژگی باعث شده توی محصولات مخصوص پوست‌های چرب و مستعد جوش و گرفتگی منافذ کاربرد زیادی داشته باشه.

این ماده می‌تونه به لایه‌برداری پوست و کاهش تجمع سلول‌های مرده کمک کنه؛ برای همین توی خیلی از محصولات مراقبت از پوست مستعد آکنه استفاده می‌شه.

از نظر علمی، طبقه‌بندی سالیسیلیک اسید به‌عنوان BHA توی بعضی منابع آرایشی و پوستی رایجه، اما از نظر ساختار شیمیایی و نحوه‌ی عملکرد، بعضی منابع علمی دقیقاً همین‌طور دسته‌بندیش نمی‌کنن. با این حال، توی بازار محصولات مراقبت از پوست، اصطلاح BHA معمولاً برای اشاره به محصولات حاوی سالیسیلیک اسید به کار می‌ره.

فرق اصلی AHA و BHA چیه؟

مهم‌ترین تفاوتشون توی ویژگی‌های شیمیایی، حل شدن توی چربی یا آب، و نحوه‌ی عملکردشون روی پوسته.

ویژگی	AHA	BHA
محل عملکرد اصلی	بیشتر سطح پوست	سطح پوست و محیط چرب منافذ
نمونه‌ی رایج	گلیکولیک اسید، لاکتیک اسید	سالیسیلیک اسید
حلالیت	عمدتاً محلول در آب	محلول در چربی
مناسب برای	کدری، بافت ناهموار و بعضی لک‌ها	پوست چرب، منافذ مسدود و پوست مستعد جوش
تمرکز اصلی	لایه‌برداری سطحی و بهبود بافت	لایه‌برداری و کمک به پاکسازی منافذ

AHA روی پوست چطور عمل می‌کنه؟

AHAها با کم کردن چسبندگی بین سلول‌های مرده‌ی سطح پوست، کمک می‌کنن جدا و ریخته بشن. همین فرآیند باعث می‌شه سطح پوست صاف‌تر و یکنواخت‌تر به نظر برسه و کدری و زبریش کمتر بشه.

بعضی AHAها مثل اسید گلیکولیک توی محصولاتی که هدفشون بهبود خطوط ظریف، بافت ناهموار و تغییرات رنگی پوسته هم استفاده می‌شن.

BHA روی پوست چطور عمل می‌کنه؟

سالیسیلیک اسید چون توی چربی حل می‌شه، می‌تونه توی محیط چرب منافذ نفوذ بیشتری داشته باشه. برای همین برای پوست چرب و مستعد جوش گزینه‌ی مناسبیه.

BHA می‌تونه به جدا شدن سلول‌های مرده و کاهش تجمع توی منافذ کمک کنه؛ در نتیجه برای کسایی که با جوش سرسیاه، منافذ مسدود یا چربی اضافه‌ی پوست مواجه‌ان، انتخاب خوبیه.

AHA برای چه نوع پوستی مناسب‌تره؟

معمولاً برای کسایی که با کدری، بافت ناهموار، زبری سطح پوست یا بعضی تغییرات رنگی مواجه‌ان.

البته نوع AHA اهمیت داره؛ مثلاً اسید گلیکولیک ممکنه نسبت به بعضی انواع ملایم‌تر، قدرت لایه‌برداری بیشتری داشته باشه و برای پوست حساس همیشه بهترین انتخاب نباشه.

کسایی که پوست حساس یا خشک دارن، معمولاً با AHAهای ملایم‌تر و دفعات مصرف کمتر تحمل بهتری دارن.

BHA برای چه نوع پوستی مناسب‌تره؟

BHA یا سالیسیلیک اسید بیشتر مورد توجه کسایی‌ه که پوست چرب، منافذ مسدود یا مستعد جوش دارن.

محلول بودنش توی چربی باعث شده توی محصولات مخصوص پوست چرب و مستعد آکنه کاربرد گسترده‌ای داشته باشه.

البته پوست خشک یا حساس هم ممکنه به سالیسیلیک اسید واکنش نشون بده و استفاده‌ی زیاد ازش می‌تونه باعث خشکی یا تحریک بشه.

برای پوست خشک، AHA بهتره یا BHA؟

بستگی به هدفتون از لایه‌برداری و شرایط پوست داره.

اگه پوستتون خشکه و بیشتر با کدری و تجمع سلول‌های مرده مواجه‌اید، یه AHA ملایم می‌تونه انتخاب مناسب‌تری باشه.

اما اگه پوست خشکتون هم‌زمان گرفتگی منافذ یا جوش هم داره، استفاده‌ی کنترل‌شده از سالیسیلیک اسید هم توی بعضی شرایط می‌تونه مفید باشه.

توی هر دو حالت، زیاده‌روی توی اسیدهای لایه‌بردار می‌تونه سد پوستی رو تحت فشار بذاره؛ پس دفعات مصرف و غلظت مناسب اهمیت زیادی داره.

برای پوست چرب، AHA بهتره یا BHA؟

برای پوست چرب و مستعد گرفتگی منافذ، معمولاً BHA انتخاب مستقیم‌تریه؛ چون سالیسیلیک اسید توی چربی حل می‌شه و می‌تونه توی محیط چرب منافذ عملکرد خوبی داشته باشه.

با این حال، پوست چرب هم ممکنه به لایه‌برداری سطحی نیاز داشته باشه و توی بعضی روتین‌ها AHA هم با هدف بهبود بافت و کدری پوست استفاده می‌شه.

پس انتخاب بین این دو باید بر اساس مشکل اصلی پوست باشه، نه فقط چرب یا خشک بودنش.

برای جوش و آکنه کدوم بهتره؟

اگه مشکل اصلیتون جوش، منافذ مسدود و جوش سرسیاهه، BHA یا سالیسیلیک اسید معمولاً انتخاب رایج‌تریه؛ چون توی چربی حل می‌شه و بیشتر توی محیط منافذ اثر می‌ذاره.

AHAها هم ممکنه برای بعضی انواع آکنه و بهبود بافت پوست کاربرد داشته باشن، اما انتخاب ترکیب مناسب باید با توجه به نوع آکنه و شرایط پوست باشه.

اگه آکنه‌ی شدید، دردناک، کیستی یا مقاوم دارید، به‌جای تکیه به محصولات لایه‌بردار بدون نسخه، بهتره برای تشخیص و درمان درست با متخصص پوست مشورت کنید.

برای لک و تیرگی پوست کدوم بهتره؟

هر دو گروه می‌تونن توی روتین‌هایی با هدف بهبود ناهمگونی رنگ پوست استفاده بشن، اما مکانیسم و کاربردشون یکی نیست.

AHAها به خاطر اثر لایه‌برداری سطحی و کمک به حذف سلول‌های مرده، بیشتر توی محصولاتی که هدفشون بهبود کدری و بعضی تغییرات رنگیه استفاده می‌شن.

BHA هم می‌تونه برای کسایی که هم‌زمان لک و مشکلاتی مثل جوش و گرفتگی منافذ دارن، گزینه‌ی خوبی باشه.

اگه لک‌های مقاوم یا تغییرات رنگی قابل توجه دارید، تشخیص علت لک اهمیت زیادی داره و بهتره درمان بر اساس نوع لک انتخاب بشه.

برای منافذ باز، کدوم بهتره؟

اگه منظورتون منافذیه که به خاطر تجمع چربی و سلول‌های مرده بیشتر دیده می‌شن، BHA می‌تونه انتخاب مناسبی باشه.

سالیسیلیک اسید چون توی چربی حل می‌شه، می‌تونه به پاکسازی تجمعات توی منافذ کمک کنه و باعث بشه کمتر به چشم بیان. AHA هم با بهبود بافت سطحی می‌تونه به صاف‌تر دیده شدن پوست کمک کنه.

البته هیچ‌کدوم این ترکیبات نمی‌تونن اندازه‌ی واقعی منافذ رو برای همیشه تغییر بدن؛ هدف اصلی کاهش عواملیه که باعث برجسته‌تر دیده شدنشون می‌شه.

می‌شه AHA و BHA رو با هم استفاده کرد؟

از نظر فنی امکانش هست، اما این کار برای همه لازم یا مناسب نیست.

استفاده‌ی هم‌زمان از چند لایه‌بردار می‌تونه احتمال خشکی، قرمزی و تحریک پوست رو بالا ببره؛ به‌خصوص اگه پوست حساس باشه یا هم‌زمان از ترکیبات فعال دیگه‌ای مثل رتینول استفاده بشه.

اگه می‌خواید هر دو رو توی روتینتون بذارید، بهتره اول هرکدوم رو جدا و با دفعات کم امتحان کنید. توی خیلی از موارد، استفاده از این دو توی زمان‌های جداگانه یا روزهای متفاوت، روش ملایم‌تری برای شروعه.

می‌شه AHA و BHA رو توی یه روز استفاده کرد؟

بستگی به نوع محصول، غلظت مواد فعال و تحمل پوست داره.

برای مبتدی‌ها یا کسایی که پوست حساس دارن، بهتره از استفاده‌ی هم‌زمان این دو توی یه نوبت خودداری بشه. مثلاً می‌تونید AHA رو یه شب و BHA رو شب دیگه استفاده کنید و واکنش پوست رو ببینید.

اگه پوست دچار قرمزی، سوزش، پوسته‌ریزی یا خشکی قابل توجه شد، بهتره دفعات مصرف کم بشه.

چند بار در هفته استفاده کنیم؟

بستگی به نوع محصول و تحمل پوست داره. برای شروع، یکی‌دو بار در هفته رویکرد محتاطانه‌تریه؛ به‌خصوص اگه اولین بارتونه که محصولات اسیدی استفاده می‌کنید.

در صورت تحمل مناسب، می‌شه بر اساس دستورالعمل محصول و نیاز پوست، دفعات رو تنظیم کرد. زیاد استفاده کردن همیشه یعنی نتیجه‌ی بهتر نیست؛ لایه‌برداری زیاد می‌تونه به سد پوستی آسیب بزنه و حساسیت بسازه.

بهترین زمان استفاده چه موقعه؟

خیلی‌ها ترجیح می‌دن محصولات حاوی AHA و BHA رو توی روتین شبانه استفاده کنن. با این حال، زمان مصرف به نوع محصول و دستورالعمل سازنده بستگی داره.

مهم‌تر از زمان دقیق، استفاده‌ی درست و منظم از محصول و محافظت مناسب از پوست در برابر نور خورشیده.

بعد از AHA و BHA باید ضدآفتاب بزنیم؟

بله. محافظت در برابر نور خورشید بخش مهمی از مراقبت از پوسته، وقتی از خیلی از محصولات لایه‌بردار استفاده می‌کنید.

بعضی مطالعات نشون دادن استفاده از بعضی AHAها مثل اسید گلیکولیک می‌تونه حساسیت پوست به اشعه‌ی فرابنفش رو بیشتر کنه. پس توی روز استفاده از ضدآفتاب مناسب و تجدیدش بر اساس شرایط محیطی اهمیت زیادی داره.

برای آشنایی بیشتر با نحوه‌ی درست استفاده و تمدید ضدآفتاب، مقاله‌ی روزی چند بار ضد آفتاب بزنیم؟ رو هم بخونید.

عوارض احتمالی AHA و BHA چیه؟

محصولات حاوی این ترکیبات اگه نادرست یا زیاد استفاده بشن، ممکنه پوست رو تحریک کنن.

• قرمزی
• خشکی
• احساس سوزش
• خارش
• پوسته‌ریزی
• حساس شدن پوست

شدت این واکنش‌ها به نوع ماده، غلظت، مدت تماس با پوست و شرایط فردی بستگی داره. اگه بعد از استفاده دچار سوزش شدید، التهاب مداوم یا واکنش غیرعادی شدید، بهتره مصرفش رو متوقف کنید.

چه کسایی باید با احتیاط بیشتر استفاده کنن؟

کسایی که پوست خیلی حساس، تحریک‌شده یا با سد پوستی آسیب‌دیده دارن، باید توی استفاده از محصولات لایه‌بردار احتیاط بیشتری داشته باشن.

اگه بیماری پوستی فعال یا التهاب شدید دارید هم بهتره قبل از استفاده از اسیدهای لایه‌بردار با متخصص پوست مشورت کنید. استفاده از محصولات حرفه‌ای با غلظت بالا یا پیلینگ شیمیایی هم باید تحت نظر متخصص باشه، نه مثل محصولات خانگی معمولی.

می‌شه با رتینول هم استفاده کرد؟

ترکیب رتینول با AHA یا BHA می‌تونه برای بعضی افراد بیش از حد تحریک‌کننده باشه، به‌خصوص اگه پوست به ترکیبات فعال عادت نداشته باشه.

برای کاهش احتمال تحریک، بهتره این ترکیبات رو توی زمان‌های جداگانه استفاده کنید؛ مثلاً یه شب رتینول و شب دیگه AHA یا BHA.

اگه می‌خواید درباره‌ی رتینول و روش درست استفاده ازش بیشتر بدونید، مقاله‌ی رتینول چیست؟ فواید، عوارض و روش مصرف رو هم بخونید.

می‌شه با ویتامین C هم استفاده کرد؟

استفاده‌ی هم‌زمان از چند ماده‌ی فعال می‌تونه توی بعضی پوست‌ها احتمال تحریک رو بالا ببره.

اگه تازه روتین پوستیتون رو شروع کردید، بهتره اول هر ماده‌ی فعال رو جدا وارد روتین کنید؛ مثلاً ویتامین C توی روتین صبح و AHA یا BHA توی روتین شب. این‌طوری هم احتمال استفاده‌ی هم‌زمان چند تحریک‌کننده کم می‌شه، هم راحت‌تر می‌شه واکنش پوست رو بررسی کرد.

برای آشنایی بیشتر با ویتامین C و نحوه‌ی استفاده‌اش، مقاله‌ی ویتامین C برای پوست؛ فواید و نحوه استفاده رو مطالعه کنید.

چطور بین این دو انتخاب کنیم؟

اول مشکل اصلی پوستتون رو مشخص کنید:

• پوست کدر و بافت ناهموار: AHA می‌تونه گزینه‌ی خوبی باشه.
• پوست خشک با سلول‌های مرده‌ی سطحی: یه AHA ملایم مناسبه.
• پوست چرب و منافذ مسدود: BHA معمولاً انتخاب رایج‌تریه.
• جوش سرسیاه: سالیسیلیک اسید گزینه‌ی خوبیه.
• پوست مستعد آکنه: BHA توی خیلی از روتین‌های ضدجوش کاربرد داره.
• لک و ناهمگونی رنگ پوست: AHA توی بعضی روتین‌ها استفاده می‌شه.

این دسته‌بندی کلیه؛ یه ماده‌ی فعال ممکنه برای چند مشکل مختلف پوستی کاربرد داشته باشه.

اشتباهاتی که خیلی‌ها موقع استفاده از AHA و BHA می‌کنن

• شروع مصرف با دفعات زیاد
• استفاده‌ی هم‌زمان چند لایه‌بردار قوی
• ترکیب AHA و BHA با چند ماده‌ی فعال دیگه بدون برنامه
• بی‌توجهی به خشکی و تحریک پوست
• استفاده نکردن از ضدآفتاب
• انتظار نتیجه‌ی فوری
• استفاده از محصولات با غلظت بالا بدون شناخت کافی
• انجام پیلینگ‌های حرفه‌ای توی خونه

یه روتین ساده با AHA یا BHA

صبح

• شوینده‌ی ملایم
• محصولات آبرسان یا درمانی متناسب با پوست
• مرطوب‌کننده
• ضدآفتاب

شب‌های استفاده از AHA یا BHA

• پاکسازی پوست
• AHA یا BHA متناسب با نیاز پوست
• مرطوب‌کننده

توی شب‌هایی که از لایه‌بردار استفاده می‌کنید، بهتره از ترکیب کردن تعداد زیادی ماده‌ی فعال دیگه خودداری کنید تا احتمال تحریک کمتر بشه.

جمع‌بندی

AHA و BHA هر دو از ترکیبات شناخته‌شده‌ی مراقبت از پوستن، اما عملکرد و کاربرد یکسانی ندارن. AHAها مثل اسید گلیکولیک و اسید لاکتیک بیشتر برای لایه‌برداری سطحی و بهبود بافت و کدری پوست استفاده می‌شن.

BHA که توی محصولات مراقبت از پوست بیشتر با سالیسیلیک اسید شناخته می‌شه، چون توی چربی حل می‌شه، برای پوست چرب، منافذ مسدود و پوست مستعد جوش کاربرد زیادی داره.

انتخاب بین این دو باید بر اساس مشکل اصلی پوست باشه؛ زیاده‌روی توی هردو هم می‌تونه باعث خشکی و تحریک بشه، پس بهتره مصرف رو کم شروع کنید و واکنش پوست رو در نظر بگیرید.

در نهایت، استفاده از ضدآفتاب در طول روز و رعایت یه روتین متعادل اهمیت زیادی داره. اگه پوستتون حساس، ملتهب یا با مشکل پوستی قابل توجهه، بهتره قبل از استفاده از ترکیبات لایه‌بردار با متخصص پوست مشورت کنید.