AHA و BHA چه تفاوتی دارند؟ راهنمای کامل انتخاب و استفاده

AHA و BHA از شناخته‌شده‌ترین ترکیبات لایه‌بردار در محصولات مراقبت از پوست هستند که هرکدام ویژگی‌ها و کاربردهای متفاوتی دارند. AHAها مانند اسید گلیکولیک و اسید لاکتیک بیشتر روی سطح پوست عمل می‌کنند و می‌توانند به بهبود بافت، کدری و برخی مشکلات مربوط به رنگ پوست کمک کنند. در مقابل، BHAها که در محصولات مراقبت از پوست معمولاً با سالیسیلیک اسید شناخته می‌شوند، به دلیل محلول بودن در چربی می‌توانند برای پوست‌های چرب و مستعد گرفتگی منافذ گزینه مناسبی باشند. در این مقاله از ایران هِیرکِر بررسی می‌کنیم AHA و BHA دقیقاً چه تفاوتی دارند، هرکدام برای چه نوع پوستی مناسب‌تر هستند، چگونه باید از آن‌ها استفاده کرد و آیا می‌توان این دو ترکیب را در یک روتین پوستی به کار برد یا خیر.

اگر می‌خواهید جایگاه AHA و BHA را در یک روتین کامل مراقبت از پوست بهتر بشناسید، پیشنهاد می‌کنیم مقاله جامع بهترین روش برای مراقبت از پوست؛ راهنمای کامل روتین روزانه پوست را نیز مطالعه کنید.

AHA چیست؟

AHA مخفف عبارت Alpha Hydroxy Acids به معنای آلفا هیدروکسی اسیدها است. این ترکیبات در گروه اسیدهای هیدروکسی قرار می‌گیرند و در محصولات مراقبت از پوست و لایه‌بردارها کاربرد گسترده‌ای دارند.

از شناخته‌شده‌ترین انواع AHA می‌توان به اسید گلیکولیک و اسید لاکتیک اشاره کرد. این ترکیبات با کمک به جدا شدن سلول‌های مرده سطح پوست، فرآیند لایه‌برداری را تسهیل می‌کنند.

به همین دلیل، AHAها بیشتر برای افرادی مورد توجه قرار می‌گیرند که هدفشان بهبود ظاهر پوست کدر، ناهمواری بافت پوست، برخی لک‌ها و نشانه‌های ظاهری پیری است.

انواع رایج AHA

• اسید گلیکولیک (Glycolic Acid): یکی از شناخته‌شده‌ترین AHAها با کاربرد گسترده در محصولات لایه‌بردار.
• اسید لاکتیک (Lactic Acid): یکی دیگر از AHAهای رایج که در محصولات مراقبت از پوست استفاده می‌شود.
• اسید سیتریک (Citric Acid): در برخی فرمولاسیون‌های مراقبت از پوست کاربرد دارد.

BHA چیست؟

BHA مخفف Beta Hydroxy Acid به معنای بتا هیدروکسی اسید است. در محصولات مراقبت از پوست، سالیسیلیک اسید رایج‌ترین ترکیبی است که معمولاً در این گروه شناخته می‌شود.

سالیسیلیک اسید برخلاف AHAها، محلول در چربی است و همین ویژگی باعث شده در محصولات مخصوص پوست‌های چرب و مستعد جوش و گرفتگی منافذ کاربرد زیادی داشته باشد.

سالیسیلیک اسید می‌تواند به لایه‌برداری پوست و کاهش تجمع سلول‌های مرده کمک کند و به همین دلیل در بسیاری از محصولات مراقبت از پوست مستعد آکنه استفاده می‌شود.

از نظر علمی، طبقه‌بندی سالیسیلیک اسید به عنوان BHA در برخی منابع آرایشی و پوستی رایج است، اما از نظر ساختار شیمیایی و نحوه عملکرد، برخی منابع علمی آن را دقیقاً در دسته کلاسیک BHAها قرار نمی‌دهند. با این حال، در بازار محصولات مراقبت از پوست، اصطلاح BHA معمولاً برای اشاره به محصولات حاوی سالیسیلیک اسید استفاده می‌شود.

تفاوت AHA و BHA چیست؟

مهم‌ترین تفاوت AHA و BHA در ویژگی‌های شیمیایی، محلول بودن و نحوه عملکرد آن‌ها روی پوست است.

AHA چگونه روی پوست عمل می‌کند؟

AHAها با کاهش چسبندگی میان سلول‌های مرده سطح پوست به جدا شدن و ریزش آن‌ها کمک می‌کنند.

این فرآیند می‌تواند باعث شود سطح پوست صاف‌تر و یکنواخت‌تر به نظر برسد و ظاهر کدری و زبری کاهش پیدا کند.

برخی AHAها مانند اسید گلیکولیک در محصولات مراقبت از پوست با هدف بهبود ظاهر خطوط ظریف، ناهمواری بافت و تغییرات رنگی پوست نیز مورد استفاده قرار می‌گیرند.

BHA چگونه روی پوست عمل می‌کند؟

سالیسیلیک اسید به دلیل محلول بودن در چربی، می‌تواند در محیط چرب منافذ پوست نفوذ بیشتری داشته باشد.

به همین دلیل، این ترکیب برای پوست‌های چرب و مستعد جوش مورد توجه قرار گرفته است.

BHA می‌تواند به جدا شدن سلول‌های مرده و کاهش تجمع مواد در منافذ کمک کند و در نتیجه برای افرادی که با جوش‌های سرسیاه، منافذ مسدود یا چربی اضافه پوست مواجه هستند، گزینه مناسبی باشد.

AHA برای چه نوع پوستی مناسب است؟

AHAها معمولاً برای افرادی مناسب هستند که با مشکلاتی مانند کدری پوست، بافت ناهموار، زبری سطح پوست یا برخی تغییرات رنگی مواجه هستند.

البته انتخاب نوع AHA اهمیت زیادی دارد. برای مثال، اسید گلیکولیک ممکن است نسبت به برخی انواع ملایم‌تر قدرت لایه‌برداری بیشتری داشته باشد و برای پوست‌های حساس همیشه بهترین انتخاب نباشد.

افرادی که پوست حساس یا خشک دارند ممکن است با AHAهای ملایم‌تر و دفعات مصرف کمتر، تحمل بهتری داشته باشند.

BHA برای چه نوع پوستی مناسب است؟

BHA یا سالیسیلیک اسید بیشتر برای افرادی مورد توجه قرار می‌گیرد که پوست چرب، منافذ مسدود یا پوست مستعد جوش دارند.

ویژگی محلول در چربی سالیسیلیک اسید باعث شده این ماده در محصولات مخصوص پوست‌های چرب و مستعد آکنه کاربرد گسترده‌ای داشته باشد.

البته پوست خشک یا حساس نیز ممکن است به سالیسیلیک اسید واکنش نشان دهد و استفاده بیش از حد از آن می‌تواند باعث خشکی یا تحریک پوست شود.

AHA برای پوست خشک بهتر است یا BHA؟

پاسخ این سؤال به هدف شما از لایه‌برداری و شرایط پوست بستگی دارد.

اگر پوست شما خشک است و بیشتر با کدری و تجمع سلول‌های مرده روی سطح پوست مواجه هستید، ممکن است یک AHA ملایم انتخاب مناسب‌تری باشد.

با این حال، اگر پوست خشک شما هم‌زمان دچار گرفتگی منافذ یا جوش است، ممکن است استفاده کنترل‌شده از سالیسیلیک اسید نیز در برخی شرایط مفید باشد.

در هر دو حالت، استفاده بیش از حد از اسیدهای لایه‌بردار می‌تواند سد پوستی را تحت فشار قرار دهد. بنابراین دفعات مصرف و انتخاب غلظت مناسب اهمیت زیادی دارد.

AHA برای پوست چرب بهتر است یا BHA؟

برای پوست چرب و مستعد گرفتگی منافذ، BHA معمولاً انتخاب مستقیم‌تری است؛ زیرا سالیسیلیک اسید محلول در چربی است و می‌تواند در محیط چرب منافذ عملکرد مناسبی داشته باشد.

با این حال، پوست چرب نیز ممکن است به لایه‌برداری سطحی نیاز داشته باشد و در برخی روتین‌ها استفاده از AHA نیز می‌تواند با هدف بهبود بافت و کدری پوست انجام شود.

بنابراین انتخاب بین AHA و BHA باید بر اساس مشکل اصلی پوست انجام شود، نه فقط بر اساس چرب یا خشک بودن آن.

AHA بهتر است یا BHA برای جوش و آکنه؟

اگر مشکل اصلی شما جوش، منافذ مسدود و جوش‌های سرسیاه است، BHA یا سالیسیلیک اسید معمولاً انتخاب رایج‌تری است.

دلیل این موضوع، محلول بودن در چربی و تمایل سالیسیلیک اسید به عملکرد در محیط منافذ است.

در مقابل، AHAها نیز ممکن است برای برخی انواع آکنه و بهبود بافت پوست کاربرد داشته باشند، اما انتخاب ترکیب مناسب باید با توجه به نوع آکنه و شرایط پوست انجام شود.

اگر آکنه شدید، دردناک، کیستی یا مقاوم دارید، بهتر است به جای اتکا به محصولات لایه‌بردار بدون نسخه، برای تشخیص و درمان مناسب با متخصص پوست مشورت کنید.

AHA بهتر است یا BHA برای لک و تیرگی پوست؟

هر دو گروه AHA و BHA می‌توانند در روتین‌های مراقبت از پوست با هدف بهبود ظاهر ناهمگونی رنگ پوست مورد استفاده قرار بگیرند، اما مکانیسم و کاربرد آن‌ها یکسان نیست.

AHAها به دلیل اثر لایه‌برداری سطحی و کمک به حذف سلول‌های مرده، بیشتر در محصولات مرتبط با بهبود ظاهر کدری و برخی تغییرات رنگی پوست استفاده می‌شوند.

BHA نیز ممکن است برای افرادی که هم‌زمان با لک و مشکلاتی مانند جوش و گرفتگی منافذ مواجه هستند، گزینه مناسبی باشد.

در صورت وجود لک‌های مقاوم یا تغییرات رنگی قابل توجه، تشخیص علت لک اهمیت زیادی دارد و بهتر است درمان بر اساس نوع لک انتخاب شود.

AHA بهتر است یا BHA برای منافذ باز؟

اگر منظور از منافذ باز، منافذی است که به دلیل تجمع چربی و سلول‌های مرده بیشتر دیده می‌شوند، BHA می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

سالیسیلیک اسید با توجه به محلول بودن در چربی می‌تواند به پاکسازی تجمعات موجود در منافذ کمک کند و باعث شود ظاهر آن‌ها کمتر به چشم بیاید.

AHA نیز با بهبود بافت سطحی پوست ممکن است به صاف‌تر دیده شدن پوست کمک کند.

البته هیچ‌کدام از این ترکیبات نمی‌توانند اندازه واقعی منافذ پوست را به‌طور دائمی تغییر دهند؛ هدف اصلی، کاهش عواملی است که باعث برجسته‌تر دیده شدن آن‌ها می‌شوند.

آیا می‌توان AHA و BHA را با هم استفاده کرد؟

از نظر فنی امکان استفاده از AHA و BHA در یک روتین مراقبت از پوست وجود دارد، اما این کار برای همه افراد ضروری یا مناسب نیست.

استفاده هم‌زمان از چند لایه‌بردار می‌تواند احتمال خشکی، قرمزی و تحریک پوست را افزایش دهد؛ به‌خصوص اگر پوست حساس باشد یا هم‌زمان از ترکیبات فعال دیگری مانند رتینول استفاده شود.

اگر قصد دارید هر دو ترکیب را در روتین خود قرار دهید، بهتر است ابتدا هر کدام را به‌صورت جداگانه و با دفعات کم امتحان کنید.

در بسیاری از موارد، استفاده از AHA و BHA در زمان‌های جداگانه یا در روزهای متفاوت می‌تواند روش ملایم‌تری برای شروع باشد.

آیا می‌توان AHA و BHA را در یک روز استفاده کرد؟

این موضوع به نوع محصول، غلظت مواد فعال و میزان تحمل پوست بستگی دارد.

برای افراد مبتدی یا کسانی که پوست حساس دارند، بهتر است از استفاده هم‌زمان این دو ترکیب در یک نوبت خودداری شود.

می‌توانید برای مثال AHA را در یک شب و BHA را در شب دیگری استفاده کنید و واکنش پوست را بررسی کنید.

اگر پوست دچار قرمزی، سوزش، پوسته‌ریزی یا خشکی قابل توجه شد، بهتر است تعداد دفعات مصرف کاهش پیدا کند.

AHA و BHA را چند بار در هفته استفاده کنیم؟

تعداد دفعات مناسب مصرف به نوع محصول و میزان تحمل پوست بستگی دارد.

برای شروع، استفاده یک تا دو بار در هفته می‌تواند رویکرد محتاطانه‌تری باشد؛ به‌خصوص اگر برای اولین بار از محصولات اسیدی استفاده می‌کنید.

در صورت تحمل مناسب، می‌توان بر اساس دستورالعمل محصول و نیاز پوست، دفعات مصرف را تنظیم کرد.

استفاده بیشتر همیشه به معنای نتیجه بهتر نیست. لایه‌برداری بیش از حد می‌تواند باعث آسیب به سد پوستی و ایجاد حساسیت شود.

بهترین زمان استفاده از AHA و BHA چه زمانی است؟

بسیاری از افراد ترجیح می‌دهند محصولات حاوی AHA و BHA را در روتین شبانه استفاده کنند.

با این حال، زمان استفاده به نوع محصول و دستورالعمل سازنده بستگی دارد.

مهم‌تر از زمان دقیق مصرف، استفاده صحیح و منظم از محصول و محافظت مناسب از پوست در برابر نور خورشید است.

آیا بعد از AHA و BHA باید ضد آفتاب بزنیم؟

بله. محافظت در برابر نور خورشید بخش مهمی از مراقبت از پوست هنگام استفاده از بسیاری از محصولات لایه‌بردار است.

برخی مطالعات نشان داده‌اند که استفاده از برخی AHAها مانند اسید گلیکولیک می‌تواند حساسیت پوست به اشعه فرابنفش را افزایش دهد.

بنابراین در طول روز استفاده از ضد آفتاب مناسب و تجدید آن بر اساس شرایط محیطی اهمیت زیادی دارد.

برای آشنایی بیشتر با نحوه صحیح استفاده و تمدید ضد آفتاب، می‌توانید مقاله روزی چند بار ضد آفتاب بزنیم؟ را نیز مطالعه کنید.

عوارض احتمالی AHA و BHA چیست؟

محصولات حاوی AHA و BHA در صورت استفاده نادرست یا بیش از حد ممکن است باعث تحریک پوست شوند.

• قرمزی
• خشکی
• احساس سوزش
• خارش
• پوسته‌ریزی
• حساس شدن پوست

شدت این واکنش‌ها به نوع ماده، غلظت، مدت تماس با پوست و شرایط فردی بستگی دارد.

اگر بعد از استفاده از محصول دچار سوزش شدید، التهاب مداوم یا واکنش غیرعادی شدید، بهتر است مصرف آن را متوقف کنید.

چه کسانی نباید بدون احتیاط از AHA و BHA استفاده کنند؟

افرادی که پوست بسیار حساس، تحریک‌شده یا دارای آسیب در سد پوستی دارند باید در استفاده از محصولات لایه‌بردار احتیاط بیشتری داشته باشند.

همچنین اگر دچار بیماری پوستی فعال یا التهاب شدید هستید، بهتر است پیش از استفاده از اسیدهای لایه‌بردار با متخصص پوست مشورت کنید.

استفاده از محصولات حرفه‌ای با غلظت‌های بالا یا پیلینگ‌های شیمیایی نیز باید تحت نظر فرد متخصص انجام شود و نباید با محصولات خانگی معمولی یکسان در نظر گرفته شود.

آیا می‌توان AHA یا BHA را با رتینول استفاده کرد؟

ترکیب رتینول با AHA یا BHA می‌تواند برای برخی افراد بیش از حد تحریک‌کننده باشد، به‌خصوص اگر پوست به ترکیبات فعال عادت نداشته باشد.

برای کاهش احتمال تحریک، بهتر است این ترکیبات را در زمان‌های جداگانه استفاده کنید.

برای مثال، می‌توانید در یک شب از رتینول و در شب دیگری از AHA یا BHA استفاده کنید.

اگر می‌خواهید درباره رتینول و روش صحیح استفاده از آن بیشتر بدانید، مقاله رتینول چیست؟ فواید، عوارض و روش مصرف را نیز مطالعه کنید.

آیا می‌توان AHA و BHA را با ویتامین C استفاده کرد؟

استفاده هم‌زمان از چند ماده فعال می‌تواند برای برخی پوست‌ها باعث افزایش احتمال تحریک شود.

اگر به‌تازگی روتین پوستی خود را شروع کرده‌اید، بهتر است ابتدا هر ماده فعال را به‌صورت جداگانه وارد روتین کنید.

می‌توان برای مثال ویتامین C را در روتین صبح و AHA یا BHA را در روتین شب قرار داد.

با این روش، احتمال استفاده هم‌زمان چند ماده تحریک‌کننده کاهش پیدا می‌کند و بررسی واکنش پوست نیز آسان‌تر خواهد بود.

برای آشنایی بیشتر با ویتامین C و نحوه استفاده از آن، مقاله ویتامین C برای پوست؛ فواید و نحوه استفاده را مطالعه کنید.

چگونه بین AHA و BHA انتخاب کنیم؟

برای انتخاب بین این دو ترکیب، بهتر است ابتدا مشکل اصلی پوست خود را مشخص کنید.

• پوست کدر و بافت ناهموار: AHA می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
• پوست خشک با سلول‌های مرده سطحی: یک AHA ملایم ممکن است مناسب باشد.
• پوست چرب و منافذ مسدود: BHA معمولاً انتخاب رایج‌تری است.
• جوش‌های سرسیاه: سالیسیلیک اسید می‌تواند گزینه مناسبی باشد.
• پوست مستعد آکنه: BHA در بسیاری از روتین‌های ضدجوش کاربرد دارد.
• لک و ناهمگونی رنگ پوست: AHA می‌تواند در برخی روتین‌ها مورد استفاده قرار گیرد.

البته این دسته‌بندی کلی است و یک ماده فعال ممکن است برای چند مشکل پوستی مختلف کاربرد داشته باشد.

AHA یا BHA؛ کدام‌یک بهتر است؟

پاسخ قطعی برای این سؤال وجود ندارد؛ زیرا AHA و BHA برای اهداف یکسانی طراحی نشده‌اند.

اگر هدف شما بیشتر بهبود بافت سطحی، کدری و برخی مشکلات مربوط به رنگ پوست است، AHA می‌تواند انتخاب مناسبی باشد.

اگر پوست شما چرب است و بیشتر با منافذ مسدود، جوش‌های سرسیاه یا تجمع چربی در منافذ مواجه هستید، BHA یا سالیسیلیک اسید ممکن است گزینه مناسب‌تری باشد.

در واقع، انتخاب بهترین ترکیب باید بر اساس نوع پوست، مشکل اصلی، میزان حساسیت و سایر محصولات موجود در روتین انجام شود.

اشتباهات رایج هنگام استفاده از AHA و BHA

• شروع مصرف با دفعات زیاد
• استفاده هم‌زمان چند لایه‌بردار قوی
• استفاده از AHA و BHA همراه با چند ماده فعال بدون برنامه‌ریزی
• بی‌توجهی به خشکی و تحریک پوست
• استفاده نکردن از ضد آفتاب
• انتظار نتیجه فوری
• استفاده از محصولات با غلظت بالا بدون شناخت کافی
• استفاده از پیلینگ‌های حرفه‌ای در خانه

یک روتین ساده با AHA یا BHA چگونه است؟

یک روتین ساده می‌تواند شامل مراحل زیر باشد:

صبح

• شوینده ملایم
• محصولات آبرسان یا درمانی متناسب با پوست
• مرطوب‌کننده
• ضد آفتاب

شب‌های استفاده از AHA یا BHA

• پاکسازی پوست
• AHA یا BHA متناسب با نیاز پوست
• مرطوب‌کننده

در شب‌هایی که از لایه‌بردار استفاده می‌کنید، بهتر است از ترکیب تعداد زیادی ماده فعال دیگر خودداری کنید تا احتمال تحریک کاهش پیدا کند.

جمع‌بندی؛ AHA بهتر است یا BHA؟

AHA و BHA هر دو از ترکیبات شناخته‌شده در مراقبت از پوست هستند، اما عملکرد و کاربرد یکسانی ندارند. AHAها مانند اسید گلیکولیک و اسید لاکتیک بیشتر برای لایه‌برداری سطحی و بهبود ظاهر بافت و کدری پوست مورد استفاده قرار می‌گیرند.

در مقابل، BHA که در محصولات مراقبت از پوست بیشتر با سالیسیلیک اسید شناخته می‌شود، به دلیل محلول بودن در چربی برای پوست‌های چرب، منافذ مسدود و پوست مستعد جوش کاربرد زیادی دارد.

انتخاب بین AHA و BHA باید بر اساس مشکل اصلی پوست انجام شود. همچنین استفاده بیش از حد از هر دو ترکیب می‌تواند باعث خشکی و تحریک پوست شود؛ بنابراین بهتر است مصرف را با دفعات کم شروع کنید و واکنش پوست را در نظر بگیرید.

در نهایت، استفاده از ضد آفتاب در طول روز و رعایت یک روتین متعادل مراقبت از پوست اهمیت زیادی دارد. اگر پوست شما حساس، ملتهب یا دچار مشکلات پوستی قابل توجه است، بهتر است پیش از استفاده از ترکیبات لایه‌بردار با متخصص پوست مشورت کنید.